بصير احمد دولت آبادى
349
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
افغانى در مقابل قواى انگليس قرار دارد . پس امير به فرزند خود امر نمايد كه او با قشون افغانى از جلالآباد به تاشقرغان در ماوراى هندوكش عقب بكشد و همچنين تمام رهبران اردوى افغانى را به پراكنده شدن وادارد ، براى آنكه سپاه انگليس از قندهار و پيشاور و جلالآباد بدون مزاحمت مردم افغانستان به كابل رسيده و با حفظ پرستيج امپراتورى و گرفتن اسراى انگليسى ، بدون جنگ از افغانستان خارج شوند . در عوض امير دوست محمد خان با 150 نفر خانواده خود از هندوستان براى اشغال تاجوتخت افغانستان حركت كنند . امير دوست محمد خان كه هيچوقت به قوت ملت خود تكيه نكرده بود ، اينبار نيز زير بار خواهشات كمرشكن دشمن ضعيف ، كمر خم كرد ؛ درحالىكه مردم افغانستان قبلا با نوك شمشير اعاده امير دوست محمد خان را با تمام خانوادهاش در افغانستان بر انگليس توسط قرارداد 11 دسمبر 1841 تحميل كرده و اينك سه صد نفر اسير انگليسى را در دست داشت ، و هم دشمن در حدود 40 هزار كشته در ميدان جنگ گذاشته و اكنون چند هزار از آنان در برابر ملت افغانستان در دام افتاده بودند . امير دوست محمد خان اين شرط ايلنبرو را بدون قيد و شرط متقابل پذيرفت و نامه و نشانى خودش را ( عينك و قطى نسوار ) به نام سردار محمد اكبر خان بفرستاد ، چنانچه همين كار را در برابر سردار محمد افضل خان در جنگ پروان و حين مغلوبيت قشون انگليس انجام داده بود . » « 1 » با توضيح مرحوم غبار ، نيازى به بررسى مجدد نيست ، زيرا با تحليل بالا ،
--> ( 1 ) . افغانستان در مسير تاريخ ، چاپ احسانى ، ص 911 .